Một sớm, mới 5 giờ sáng mà cả xóm đã vùng dậy lao xao vì tiếng la hét của một người đàn ông từ nào giờ ít thấy mở miệng. Ngơ ngác nhìn nhau một hồi mới hiểu: Cũng tại con hẻm!
Nó là con hẻm hậu đường B. Trong trí nhớ của tôi thì ngày xưa nó nhỏ xíu chỉ chừng hai mét là cùng. Ban ngày hắn sống nhờ trời ban đêm nhờ ánh đèn điện trong các ngôi nhà bên đường, chỉ vậy thôi nhưng ít ra hắn cũng là một con đường. Nói theo các nhà văn hay nhà gì đó thì nó là một trong các mạch máu để người xóm dưới lên xóm trên mời đám giỗ, xóm trên xuống xóm dưới mời đám cưới thật dễ dàng. Nhớ hồi đó, xóm dưới có quán bán tạp hoá, bán thức ăn để mỗi sáng các chị em phụ nữ bước vài bước chân ra khỏi nhà là đã có thể mua thức ăn mà không cần đi hơn một cây số xuống chợ, hơn nữa lại còn gặp mặt để chị em bè bạn hỏi thăm sức khoẻ, gia cảnh chồng con. Có quán hủ tiếu, bánh canh ăn sáng phục vụ cho những người đi làm sớm không tiện nấu ăn sáng. Mà nói chi cho xa tận xóm dưới, ngay tại xóm này cũng vô vàn chuyện để nhớ khi chưa làm lại con đường. Ngày xưa hẻm nhỏ, nhà cửa cái thụt vào cái lòi ra, hậu nhà trước (nhà mặt phố) là mặt tiền nhà sau (y như bây giờ) nhưng nhà mặt trước xả nước có chừng có mực. Đằng sau mỗi nhà có con mương nhỏ, nước thải thả xuống đó kéo ra cống ngoài đường. Phần nhà cửa không kín cổng cao tường, phần có chỗ thoát nước nên không khí thoáng đãng, mặt đường khô ráo, nhà trước nhà sau, nhà bên phải bên trái đâu đâu cũng là láng giềng thân thiết.
Cho đến một ngày, hẻm nhỏ rùng mình tỉnh giấc theo “công cuộc đô thị hoá nông thôn!” Bắt đầu là việc nâng cấp con hẻm cho to hơn, to hơn đường hẻm nhỏ (đương nhiên rồi). Từng chiếc xe to đùng lần lượt chạy tới, lạnh lùng đổ từng xe đất đỏ lên mặt đường khiến nó cao lên, cao lên, cao hơn… nhà cửa hai bên đường cả mét. Con đường láng o, thẳng tắp. Giá đất nghe đồn cũng nhích lên. Nhà cửa phải sửa lại (không sửa có mà chết với bụi!). Sắp đô thị thật rồi! Chỉ tội, cái “sắp” này hơi lâu, hơn hai năm trời chỉ mới tôn tạo có nhiêu đó. Mà cũng được đi nếu …. Chẳng là con đường mới chạy ngang ngã tư, nghĩa là cắt ngang đường từ ngoài lộ vào, nghĩa là nếu nó được nâng cấp thì nó cao hơn đoạn đường từ lộ B. vào (bây giờ gọi là đường H.) cả mét, và nghĩa là khoảng cao hơn đó đủ để biến đoạn đường từ lộ B vào có lúc thành ao, có lúc thành đầm lầy – chỗ trú ngụ lý tưởng của ếch nhái, muỗi mòng suốt mấy năm trời. Nguyên nhân rất đơn giản: nước không có chỗ thoát! Chẳng hiểu sao người ta lại không nghĩ ra chuyện kết hợp làm đường làm cống một lúc nhỉ?
Mấy năm sau, hẻm nhỏ lại rùng mình lần thứ hai! Người ta tiếp tục nâng cấp các con hẻm từ lộ B vào. Xe từng chiếc, từng chiếc chở đất đổ hàng hàng, rồi xe lu miết tới miết lui, con đường cao dần cao dần, đầm lầy biến mất, muỗi mòng biến mất, đường mới đã xong. Sắp đô thị thật rồi, nếu… Tại sao người ta vẫn không chịu làm cống thoát nước nhỉ? Cái đầm lầy, đám muỗi mòng biến mất đoạn đường đó lại xuất hiện ở đoạn khác. Thật kinh khủng, hẻm hậu theo quy hoạch từ hai mét thành sáu mét, tưởng rộng thênh thang ai dè nâng cấp riết mạch máu hết lưu thông, xóm trên xóm dưới hết qua lại.
Kể lể chuyện ngược xuôi nghe héo ruột, kể tới chuyện “nhân sinh” lại càng nghe “thắt ruột”! Chị Gái bán thức ăn than: từ hồi làm đường chị bị thiệt thòi thấy rõ do mấy chị xóm trên không còn đường xuống xóm dưới. Chị bán hủ tiếu, bánh canh hôm rồi vừa thấy mặt đã than: lâu lắm rồi mới gặp lại em đó nghen! Lại nói chuyện làng trên xóm dưới, ngay tại xóm đang sống chung với con hẻm nhỏ xấu số này cũng lắm chuyện buồn cười. Ví như cô gái nhà nọ sắp đám cưới mà cô cứ khóc lên khóc xuống vì đường sá như vầy thì khách nào vô nổi, ai thèm đi đám cưới làm gì! Ngừơi nhà đành khuyên: thôi, một mình chồng mày vô được rồi, hy sinh vì nghĩa lớn đi, hay dời lại. Trời ơi, dời đến bao giờ! Nghe mà muốn phát khóc thêm. Hoặc chuyện người đàn ông mới sáng xóm la dậy trời dậy đất đã kể hồi đầu chuyện nữa. Ông la trời vì đường không thoát nước mà người nhà đàng trước cứ đổ nước sau hè, có nghĩa là đổ ra trước cửa nhà đàng sau, tức là nhà ông! Ông than: “Nói thì mất lòng hàng xóm, mà không nói thì cứ chịu từ năm này qua tháng nọ, chịu sao nổi”. Cái sự tức của ông như nước tràn bờ, khiến những nhà mặt hậu ùn ùn lên tiếng phản ứng nhà mặt tiền: “Người gì mà cà chớn, có tiền sửa nhà mà không có tiền làm hầm chứa nước”. Mặt tiền cũng không vừa: “nói ít thì tao đổ ít, nói nhiều tao đổ nhiều!”. Cãi nhau chưa xong, mặt hậu đã ùn ùn làm đơn thưa mặt tiền. Đơn chưa gởi nhưng hai mặt đã không còn ngó nhau. Trời đất, giờ mà nói tình làng nghĩa xóm thấy xưa …xưa như chuyện cổ tích, không hề hiện hữu.
Có người nói, trước khi có sự thay đổi thì luôn có một khoảng lặng, ừ thì thôi, cố chờ khoảng lặng trôi qua vậy! Khoảng lặng đó kéo dài hai, ba năm trời nhưng rồi cũng đến lúc con hẻm rùng mình lần thứ ba, trở thành con đường thật sự, dù không đẹp mắt, không sang trọng, không láng lẩy vì cũng vẫn là đường đất đỏ nhưng là một con đường có thể cho người ta đi lại được như … mấy năm về trước! Tuy nhiên, sau một vài năm bình yên, các con hẻm lại tiếp tục bị đào lên để làm cống. Đó là chuyện cần thiết, rất cần thiết nhưng sao người ta không tính chuyện làm cùng một lúc tất cả mọi công đoạn từ nâng hẻm, làm cống đến việc làm sẵn đường nước… để đừng làm các con hẻm bớt đau đớn nhỉ? Hẻm nhỏ thì làm sao biết được chuyện lớn! Chỉ hy vọng khoảng lặng dành cho công cuộc làm cống này mau mau. Còn nghe nói làm mấy con hẻm này phải tốn kém tính bằng trăm triệu, nhưng cũng có những người nói là cái giá phải trả cho chúng không chỉ có vậy, mà đó còn là tình làng nghĩa xóm, là lòng tin, sự bực bội, là chất lượng sống … gì đó, những điều đó cũng cần phải tính vào chi phí làm công trình mới đúng!
Tóm lại, phải chờ đến bao giờ để xoá bỏ những khoảng lặng vô dụng như thế này hở trời? Ai chà, có vậy cũng kêu trời, vớ vẩn! Để đạt tới những điều tốt đẹp hơn thì phải hy sinh một chút thôi. Đúng quá rồi chớ còn gì nữa nhưng vẫn nghe buồn buồn, tiếc tiếc. Hy vọng khoảng lặng này qua mau. Mà chắc là mau!
Cho đến một ngày, hẻm nhỏ rùng mình tỉnh giấc theo “công cuộc đô thị hoá nông thôn!” Bắt đầu là việc nâng cấp con hẻm cho to hơn, to hơn đường hẻm nhỏ (đương nhiên rồi). Từng chiếc xe to đùng lần lượt chạy tới, lạnh lùng đổ từng xe đất đỏ lên mặt đường khiến nó cao lên, cao lên, cao hơn… nhà cửa hai bên đường cả mét. Con đường láng o, thẳng tắp. Giá đất nghe đồn cũng nhích lên. Nhà cửa phải sửa lại (không sửa có mà chết với bụi!). Sắp đô thị thật rồi! Chỉ tội, cái “sắp” này hơi lâu, hơn hai năm trời chỉ mới tôn tạo có nhiêu đó. Mà cũng được đi nếu …. Chẳng là con đường mới chạy ngang ngã tư, nghĩa là cắt ngang đường từ ngoài lộ vào, nghĩa là nếu nó được nâng cấp thì nó cao hơn đoạn đường từ lộ B. vào (bây giờ gọi là đường H.) cả mét, và nghĩa là khoảng cao hơn đó đủ để biến đoạn đường từ lộ B vào có lúc thành ao, có lúc thành đầm lầy – chỗ trú ngụ lý tưởng của ếch nhái, muỗi mòng suốt mấy năm trời. Nguyên nhân rất đơn giản: nước không có chỗ thoát! Chẳng hiểu sao người ta lại không nghĩ ra chuyện kết hợp làm đường làm cống một lúc nhỉ?
Mấy năm sau, hẻm nhỏ lại rùng mình lần thứ hai! Người ta tiếp tục nâng cấp các con hẻm từ lộ B vào. Xe từng chiếc, từng chiếc chở đất đổ hàng hàng, rồi xe lu miết tới miết lui, con đường cao dần cao dần, đầm lầy biến mất, muỗi mòng biến mất, đường mới đã xong. Sắp đô thị thật rồi, nếu… Tại sao người ta vẫn không chịu làm cống thoát nước nhỉ? Cái đầm lầy, đám muỗi mòng biến mất đoạn đường đó lại xuất hiện ở đoạn khác. Thật kinh khủng, hẻm hậu theo quy hoạch từ hai mét thành sáu mét, tưởng rộng thênh thang ai dè nâng cấp riết mạch máu hết lưu thông, xóm trên xóm dưới hết qua lại.
Kể lể chuyện ngược xuôi nghe héo ruột, kể tới chuyện “nhân sinh” lại càng nghe “thắt ruột”! Chị Gái bán thức ăn than: từ hồi làm đường chị bị thiệt thòi thấy rõ do mấy chị xóm trên không còn đường xuống xóm dưới. Chị bán hủ tiếu, bánh canh hôm rồi vừa thấy mặt đã than: lâu lắm rồi mới gặp lại em đó nghen! Lại nói chuyện làng trên xóm dưới, ngay tại xóm đang sống chung với con hẻm nhỏ xấu số này cũng lắm chuyện buồn cười. Ví như cô gái nhà nọ sắp đám cưới mà cô cứ khóc lên khóc xuống vì đường sá như vầy thì khách nào vô nổi, ai thèm đi đám cưới làm gì! Ngừơi nhà đành khuyên: thôi, một mình chồng mày vô được rồi, hy sinh vì nghĩa lớn đi, hay dời lại. Trời ơi, dời đến bao giờ! Nghe mà muốn phát khóc thêm. Hoặc chuyện người đàn ông mới sáng xóm la dậy trời dậy đất đã kể hồi đầu chuyện nữa. Ông la trời vì đường không thoát nước mà người nhà đàng trước cứ đổ nước sau hè, có nghĩa là đổ ra trước cửa nhà đàng sau, tức là nhà ông! Ông than: “Nói thì mất lòng hàng xóm, mà không nói thì cứ chịu từ năm này qua tháng nọ, chịu sao nổi”. Cái sự tức của ông như nước tràn bờ, khiến những nhà mặt hậu ùn ùn lên tiếng phản ứng nhà mặt tiền: “Người gì mà cà chớn, có tiền sửa nhà mà không có tiền làm hầm chứa nước”. Mặt tiền cũng không vừa: “nói ít thì tao đổ ít, nói nhiều tao đổ nhiều!”. Cãi nhau chưa xong, mặt hậu đã ùn ùn làm đơn thưa mặt tiền. Đơn chưa gởi nhưng hai mặt đã không còn ngó nhau. Trời đất, giờ mà nói tình làng nghĩa xóm thấy xưa …xưa như chuyện cổ tích, không hề hiện hữu.
Có người nói, trước khi có sự thay đổi thì luôn có một khoảng lặng, ừ thì thôi, cố chờ khoảng lặng trôi qua vậy! Khoảng lặng đó kéo dài hai, ba năm trời nhưng rồi cũng đến lúc con hẻm rùng mình lần thứ ba, trở thành con đường thật sự, dù không đẹp mắt, không sang trọng, không láng lẩy vì cũng vẫn là đường đất đỏ nhưng là một con đường có thể cho người ta đi lại được như … mấy năm về trước! Tuy nhiên, sau một vài năm bình yên, các con hẻm lại tiếp tục bị đào lên để làm cống. Đó là chuyện cần thiết, rất cần thiết nhưng sao người ta không tính chuyện làm cùng một lúc tất cả mọi công đoạn từ nâng hẻm, làm cống đến việc làm sẵn đường nước… để đừng làm các con hẻm bớt đau đớn nhỉ? Hẻm nhỏ thì làm sao biết được chuyện lớn! Chỉ hy vọng khoảng lặng dành cho công cuộc làm cống này mau mau. Còn nghe nói làm mấy con hẻm này phải tốn kém tính bằng trăm triệu, nhưng cũng có những người nói là cái giá phải trả cho chúng không chỉ có vậy, mà đó còn là tình làng nghĩa xóm, là lòng tin, sự bực bội, là chất lượng sống … gì đó, những điều đó cũng cần phải tính vào chi phí làm công trình mới đúng!
Tóm lại, phải chờ đến bao giờ để xoá bỏ những khoảng lặng vô dụng như thế này hở trời? Ai chà, có vậy cũng kêu trời, vớ vẩn! Để đạt tới những điều tốt đẹp hơn thì phải hy sinh một chút thôi. Đúng quá rồi chớ còn gì nữa nhưng vẫn nghe buồn buồn, tiếc tiếc. Hy vọng khoảng lặng này qua mau. Mà chắc là mau!
Lê Duy
No comments:
Post a Comment